براساس اعلام محمدمهدی علیزاده، مدیرکل راه و شهرسازی گیلان، این پروژه به سه محور مجزا تقسیم شده است؛ محور اول، چهارخطه‌سازی مسیر ملاسرا – شفت با پیشرفت ۶۰ درصد، محور دوم رمپ های ورودی و خروجی با ۸۰ درصد پیشرفت و محور سوم، بهسازی مسیر شفت – احمدسرگوراب با تنها ۱۸ درصد پیشرفت. مجموع برآورد اعتبار لازم برای تکمیل پروژه، بالغ بر ۱۲۰ میلیارد تومان است.
«تملک اراضی» گره کور در مسیر توسعه
یکی از مهم ترین موانع پروژه، تملک اراضی در قطعه دوم است؛ مسأله ای که به گفته مدیرکل راه و شهرسازی گیلان، سبب خاتمه پیمان این قطعه شده است. برخی مالکان حاضر به فروش اراضی نشد اند و فرایندهای قضایی یا توافقی هنوز به نتیجه نرسیده است. این چالش نشان دهنده ضرورت تقویت ابزارهای قانونی و تشویقی برای حل سریع تر مسائل تملکی در پروژه های ملی است.
معارضان محیط زیستی و گردنه ای دشوار در ورودی زنجان
در محدوده کوهستانی مرز گیلان با زنجان، سازمان حفاظت محیط زیست هنوز با قطع درختان و اجرای عملیات راه سازی موافقت نکرده است. اگرچه برای مسیر ملاسرا – احمدسرگوراب مجوز بهسازی صادر شده، اما بخش هایی از مسیر اصلی همچنان در انتظار تعیین تکلیف باقی مانده اند. این موضوع نشان دهنده لزوم گفت و گوی بین‌بخشی میان محیط زیست و توسعه راه هاست.
«هماهنگی» گمشده میان دو استان
یکی از عجیب ترین نکات این پروژه، نبود مدیریت یکپارچه میان گیلان و زنجان است. به گفته مسوولان، هر استان به طور مستقل مسوول اجرای بخش مربوط به خود است. همین مساله باعث عدم انسجام در طراحی و اجرا شده است. پیشنهاد می‌شود کارگروهی بین استانی زیر نظر معاون اجرایی رییس‌جمهور برای پیشبرد یکپارچه پروژه تشکیل شود.
راه ملاسرا – شفت – زنجان، در صورت تکمیل، می‌تواند یکی از مهم ترین مسیرهای توسعه گردشگری شمال کشور شود. از ییلاقات سیاهمزگی و امام زاده ابراهیم گرفته تا ارتفاعات طارم و بافت تاریخی زنجان، این مسیر زمینه اتصال جاذبه های بوم گردی، تاریخی و طبیعی را فراهم می‌کند.
همچنین، دسترسی آسان تر به مناطق کوهستانی موجب کاهش مهاجرت و بهبود کیفیت زندگی روستاییان خواهد شد. این مسیر، در صورت بهره برداری، با کاهش هزینه حمل و نقل و زمان دسترسی، نقش مهمی در انتقال محصولات کشاورزی ایفا خواهد کرد. زیتون طارم، برنج شفت، سبزیجات محلی، فرآورده های دامی و عسل کوهستانی می توانند به بازارهای جدید دست یابند و زنجیره ارزش کشاورزی و روستایی را تقویت کنند.
اعتبار ناکافی و چشم امید به منابع ملی
با وجود برخورداری از ردیف ملی و تخصیص سالانه اعتبارات، سهم فعلی تخصیص یافته به پروژه کم تر از ۶۰ میلیارد تومان است. انتظار می رود در برنامه هفتم توسعه، اعتبار تکمیلی پروژه به صورت ویژه و چندساله منظور شود. بدون این منابع، این پروژه نیز همچون دیگر پروژه های محصور در البرز، نیمه تمام خواهد ماند.
نیاز به عزم ملی برای پروژه ای منطقه ای
با توجه به موقعیت ژئواکونومیک این مسیر و نقش آن در هم پیوندی استان های شمال و شمال غرب، ضروری ست دولت آن را در رده طرح های اولویت دار کشور تعریف کند.
راه ناتمام و امید باقی
گرچه هنوز این مسیر به بهره برداری نرسیده، اما امیدها برای تکمیل آن زنده است. مردم شفت و طارم و رنجان، سال هاست چشم به راه راهی هستند که بتواند توسعه را از دروازه های مه گرفته جنگل تا کوه های زیتون خیز طارم بگذراند؛ جاده ای که اگر باز شود، نه تنها جغرافیا، که تاریخ را به هم پیوند خواهد زد./
