آواکس غول پیکر آمریکا که توسط ایران نابود شد را بشناسید

به گزارش گروه رسانه ای ایران – گرا و به نقل از فارس، هواپیمای Boeing E-3 Sentry که به طور گسترده با عنوان «آواکس» (AWACS) شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین دارایی های راهبردی نیروی هوایی آمریکا و متحدان آن به شمار می‌رود؛ پرنده ای که فراتر از یک هواپیما، نقش «مرکز فرماندهی و کنترل پرنده» را در میدان نبرد ایفا می‌کند.

این سامانه بر پایه پلتفرم Boeing 707 توسعه یافته و از دهه ۱۹۷۰ تاکنون در عملیات‌های بزرگ نظامی و مأموریت های ناتو حضوری تعیین‌کننده داشته است.

مشخصات فنی؛ تسلط اطلاعاتی بر آسمان

در قلب E-3، رادارهای قدرتمند AN/APY-1 و AN/APY-2 قرار دارند که در باند S-band عمل کرده و درون یک گنبد چرخان با قطر حدود ۹ متر نصب شده اند.

این سامانه با پوشش ۳۶۰ درجه قادر است اهداف هوایی را تا فاصله حدود ۴۰۰ کیلومتر شناسایی کند و به لطف قابلیت Look-down، اهداف در ارتفاع پایین را نیز از پس زمینه زمین تفکیک نماید.

این پرنده توانایی رهگیری (Track) همزمان بیش از ۳۰۰ هدف و هدایت عملیاتی (Control) جنگنده ها، تخصیص هدف (Target Allocation) و کنترل رهگیری (Intercept Control) را دارد؛ قابلیتی که آن را به یک گره کلیدی در شبکه C4ISR تبدیل می‌کند. داده ها به صورت بلادرنگ از طریق لینک های داده ای پیشرفته مانند: Link 16 و سامانه JTIDS تبادل می‌شوند و هماهنگی میان یگان ها را به طور چشمگیری افزایش می‌دهند.

این هواپیما همچنین به سامانه های مقابله با جنگ الکترونیک (ECCM) مجهز است تا در برابر اخلال راداری (jamming) مقاومت نسبی داشته باشد.

برد عملیاتی این هواپیما نزدیک به ۹ هزار کیلومتر است و مدت ماندگاری آن در آسمان با سوخت‌گیری هوایی نامحدود و بیش از ۸ ساعت بدون سوخت‌گیری است.

قابلیت سوخت‌گیری هوایی (Air Refueling) به E-3 امکان می‌دهد ماموریت های طولانی و گسترده را بدون بازگشت به پایگاه انجام دهد.

فرماندهی از آسمان؛ مغز شبکه نبرد

آواکس E-3 نه تنها یک سامانه شناسایی، بلکه یک گره فرماندهی عملیاتی در جنگ مدرن است.

این هواپیما با ایجاد تصویر یکپارچه از میدان نبرد، امکان تصمیم‌گیری سریع، مدیریت چندین ماموریت رهگیری همزمان و هدایت جنگنده ها به سمت اهداف را فراهم می‌کند و نقش کلیدی در هماهنگی میان نیروهای هوایی، زمینی و دریایی دارد.

محدودیت‌ها؛ پاشنه آشیل یک غول اطلاعاتی

با وجود توانمندی های بالا، E-3 بدون ضعف نیست. سطح مقطع راداری بزرگ، آن را به هدفی قابل شناسایی تبدیل می‌کند و در صورت نبود پوشش جنگنده‌های اسکورت، در برابر تهدیدات دوربرد آسیب پذیر است.

همچنین؛ وابستگی به سوخت گیری هوایی و پشتیبانی لجستیکی گسترده، یکی دیگر از چالش های عملیاتی این سامانه محسوب می‌شود.

نسخه ها و هزینه ها

این هواپیما در نسخه های مختلفی از جمله E-3A، E-3B/C و E-3G توسعه یافته که هرکدام شامل ارتقاهای قابل توجه در سامانه های ماموریتی و دیجیتال هستند.

قیمت هر فروند E-3 در دهه ۱۹۹۰ حدود ۲۷۰ میلیون دلار برآورد شده و با احتساب ارتقاها و هزینه های نگهداری، ارزش فعلی آن به صدها میلیون دلار می‌رسد؛ سرمایه ای سنگین که تنها در اختیار تعداد محدودی از کشورها قرار دارد.

ارزش فعلی براساس تورم، ارتقاها و هزینه های پشتیبانی؛ حدود ۵۳۰ تا ۶۰۰ میلیون دلار برای هر فروند در ۲۰۲۶ تخمین زده شده است.

این هواپیما ارزشی معادل با ۴ تا ۵ جنگنده F-15EX دارد./